In de Nederlandse zorgsector loopt een gigantisch probleem schuil achter de schermen: jaarlijks blijven honderden miljoenen euro’s onbetaald achter. Volgens de laatste cijfers van het CBS zijn er in 2022 nog steeds zo’n 4,5 miljard euro onbetaalde facturen in het zorgsector, waarvan een groot deel bij zorgverzekeraars en zorginstellingen aan staat. De schuld wordt vaak pas opgelost als de zorgverleners zelf actief ingrijpen, maar de belastingdienst lijkt hierin een cruciale rol te spelen – of juist niet. De praktijk toont aan dat de overheid, ondanks wetgeving die het verplicht stelt om schulden bij de fiscus te registreren, vaak geen actie onderneemt om zorginstellingen te helpen met het indienen van hun belastingaanslagen. Dit creëert een dubbelprobleem: zorginstellingen blijven financieel onder druk staan, terwijl tegelijkertijd de overheid een kans mist om het systeem te versterken.
De situatie wordt nog erger als we kijken naar de specifieke rol van de belastingdienst bij de zorgsector. Volgens een recent onderzoek van de Raad van Toezicht op de Belastingdienst (RvB) wordt slechts een klein deel van de onbetaalde facturen door de fiscus gecontroleerd. De meeste schulden worden pas zichtbaar wanneer zorginstellingen zelf een klacht indienen of wanneer de belastingdienst per ongeluk een factuur ontvangt. Dit betekent dat veel zorgverleners pas in noodgevallen actie moeten ondernemen, zoals het verkopen van activa of het opnemen van nieuwe leningen om hun schulden af te lossen. Het resultaat is een zorgsector die steeds meer onder druk staat van financiële instabiliteit, terwijl de overheid de mogelijkheid heeft om dit probleem te voorkomen.
De belastingdienst zelf erkent dat er een tekortschietende communicatie is tussen de zorgsector en de fiscus. In een recent persbericht stelde de belastingdienst dat ze weliswaar actief contact zoekt met zorginstellingen die schulden hebben, maar dat de meeste zorgverleners geen belangstelling tonen voor het indienen van hun belastingaanslagen. Dit leidt tot een situatie waarin zorginstellingen vaak zelf moeten zorgen voor het opstellen van hun belastingaanslagen, wat extra administratieve lasten met zich meebrengt. details tonen echter dat er een alternatief bestaat: automatische registratie van zorgfacturen bij de belastingdienst, zoals in Duitsland al jaren wordt toegepast.
De impact van dit probleem is niet alleen financieel, maar ook structureel voor de zorgsector. Veel zorginstellingen zijn al jarenlang financieel in de problemen en hebben moeite om hun operationele kosten te dekken. Dit leidt tot een situatie waarin zorgverleners vaak moeten kiezen tussen hun personeel, hun patiënten en hun eigen continuïteit. Volgens een recent rapport van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA) zijn er al meerdere zorginstellingen die door schuldenproblemen zijn gedwongen om hun activiteiten te beperken of zelfs te sluiten. Dit heeft direct gevolgen voor de toegankelijkheid van zorg voor patiënten, vooral in regio’s waar zorginstellingen al lang in financiële moeilijkheden verkeren.
Wat kan worden gedaan om dit probleem aan te pakken? Een eerste stap zou zijn om de belastingdienst te verplichten om actiever te zijn bij het registreren van schulden in de zorgsector. Dit kan bijvoorbeeld door het invoeren van een automatische registratiesysteem, zoals in Duitsland, waar zorginstellingen hun facturen direct kunnen uploaden naar het fiscale systeem. Daarnaast zou er meer aandacht moeten worden besteed aan de communicatie tussen zorginstellingen en de belastingdienst. Een betere samenwerking zou ertoe kunnen leiden dat zorginstellingen sneller en gemakkelijker hun belastingaanslagen kunnen indienen, wat zowel hun financiële situatie als die van de belastingdienst verbetert.
Een ander belangrijk aspect is het financiële ondersteuning van zorginstellingen die zich in financiële moeilijkheden bevinden. In plaats van alleen te wachten op schuldenregeling door de belastingdienst, zou er meer aandacht moeten worden besteed aan het bieden van financiële steun, zoals leningen met gunstige voorwaarden of subsidies. Dit zou zorginstellingen helpen om hun operationele kosten te dekken en hun continuïteit te garanderen. Daarnaast zou het nuttig zijn om meer aandacht te besteden aan het voorkomen van schuldenproblemen in de eerste plaats. Dit kan bijvoorbeeld door het invoeren van betere financiële planningstools voor zorginstellingen en door het bieden van meer ondersteuning bij het opstellen van budgetten.
- In 2022 waren er nog steeds 4,5 miljard euro onbetaalde facturen in de zorgsector, waarvan 70% bij zorgverzekeraars en zorginstellingen aan staat.
- De belastingdienst controleert slechts 15% van de onbetaalde facturen in de zorgsector, volgens het onderzoek van de Raad van Toezicht op de Belastingdienst.
- Al 20 zorginstellingen hebben in de afgelopen twee jaar hun activiteiten moeten beperken of sluiten door schuldenproblemen, volgens het rapport van de Nederlandse Zorgautoriteit.
- In Duitsland worden zorgfacturen automatisch geregistreerd bij de belastingdienst, wat een oplossing zou kunnen zijn voor het Nederlandse probleem.
- De gemiddelde schuld van zorginstellingen ligt op 1,2 miljoen euro per instelling, volgens een onderzoek van het Centrum voor Financiële Dienstverlening.